De Sleutel, dokterspraktijk van Geneeskunde voor het Volk in Schaarbeek, schreef internationale solidariteit altijd al hoog in het vaandel. Het was buurvrouw Dilek die na een informatiedag over Palestina, luidop vroeg “of we niets concreets voor de Palestijnen konden doen?” Dat zette de hele ploeg van de dokterspraktijk aan het denken. De Palestijnse partner van Geneeskunde voor de Derde Wereld (G3W) de Health Work Comitees (HWC) zocht op dat moment hulp voor haar centrum in Battir. Het waren de patiënten van De Sleutel die voorstelden “een verbroedering te organiseren en te beginnen met een solidariteitsreis”.

Alledaagse apartheid

Het waren op de eerste plaats gewone mensen, van verschillende leeftijd en afkomst en die elkaar niet kenden, die deelnamen aan de reis.

Samen trokken ze door een bezet land, trachtten de situatie daar beter te begrijpen en tekenden getuigenissen op. Het bezoek aan de stad Hebron was een schok. Die stad is het symbool geworden van de Israëlische apartheid. Zo loodzwaar weegt de aanwezigheid van de kolonisten en het bezettingsleger. Met controleposten midden in de stad. Met straten die alleen betreden mogen worden door toeristen die uit Israël komen en verboden zijn voor Palestijnen. Met over de winkelstraten gespannen kippendraad die de vuiligheid moeten opvangen die kolonisten vanuit de verdiepingen naar beneden gooien.

Battir, het hart van de verbroedering

Battir is een dorp dat op nauwelijks enkele kilometers van Jeruzalem ligt. In 2011 kreeg het een prijs van de Unesco omdat het zijn cultuurlandschappen zo goed bewaard had. Wijngaarden en olijfbomen groeien op 4000 jaar oude terrassen. Elk terras wordt bevloeid door eeuwenoude in steen gemetste irrigatiekanalen. Volgens de Unesco heeft dit erfgoed een uitzonderlijke en universele waarde.

En de Unesco heeft zeker geen ongelijk. Battir is een van de mooiste dorpen van Palestina. Maar het dorp is tegelijk een voorbeeld van de kwalen die het land kent. Tien procent van de gronden werden geamputeerd door de “Green line”, de demarcatielijn van 1949. Op de heuvel rechtover ons zien we personen lopen. “Dat zijn bedoeïenen“, legt Nancy, de onderwijzeres van het dorp uit. “Ze worden door Israël betaald om de grens in de gaten te houden. Als een kind de groene lijn oversteekt beginnen luidsprekers waarschuwingen rond te roepen. Na een poos wordt er ook geschoten.” Battir is omsingeld door grote Joodse kolonies. Het dorp wordt ook bedreigd door de grote scheidingsmuur die Israël aan het bouwen is. Dan zouden weer een deel van de dorpsgronden verloren gaan. Erger nog, ook de jongensschool van het dorp zou afgesneden geraken. Dan zou Battir helemaal geïsoleerd zijn. Gedurende de tweede Intifada was de enige weg die het dorp verbond met de Westelijke Jordaanoever ook door een Israëlisch check-point afgesneden. Dat toont meteen het belang van het medisch centrum van de Health Work Comittees in Battir. Onder meer voor de zwangere vrouwen die niet meer in het ziekenhuis in de omgeving konden bevallen. Tijdens die tweede Intifada bleven dokters soms dag en nacht in Battir.

Optimisme ondanks alles

Paradoxaal genoeg is het optimisme dat overheerst in het dorp. Toen de Belgische delegatie in Battir arriveerde, kwamen de mensen van het dorp toegelopen. “Men voelt hier dadelijk de grote hartelijkheid en warmte, de gastvrijheid waarmee ze ons overal uitnodigen”, vertelt Fatma. “We werden uitgenodigd door het vrouwencomité van het dorp, door de schooldirecteur...” Dat schoolbezoek was trouwens een van de hoogtepunten van de reis. Vooral door het nationaal bewustzijn van de jonge Palestijnen. “Hun pijn is verborgen achter hun glimlach, en als men niet dieper graaft dat ziet men die pijn zelfs niet.”

De reis heeft indruk gemaakt op de deelnemers. “Toen we vertrokken, hadden we schrik dat het maar een triestige reis zou worden. Maar het omgekeerde bleek: de Palestijnen toonden ons hun wil om weerstand te bieden” geeft Mustapha toe.

“Hun moed en geduld geeft hen de kracht om te overleven”, bevestigt Fatma. Die houding noemen ze in Palestina ‘Soumoud’ wat staat voor de Palestijnse kracht die geduld en weerstand verbindt. Anissa legt dat gevoel precies uit: ”Ik bewonder bij hen die fierheid om Palestijn te zijn en dat ondanks de moeilijkheden. Hun moreel is van staal en ze voeden zich met hoop. Zij zijn er vast van overtuigd dat ze ooit zullen winnen. Hoe meer Israël hen bekampt, hoe groter hun hoop wordt, zou men haast zeggen.”

Duizend manieren om solidair te zijn
Dokter Claire Geraets, die de reis organiseerde, twijfelt er niet aan: “Ik kom van deze reis terug met de zekerheid dat de krachtsverhoudingen gaan verbeteren. De Israëlische politiek is zo reactionair! Onze rol bestaat er in deze verandering van de krachtsverhoudingen te versnellen...”

De verbroedering van De Sleutel met het gezondheidscentrum van Battir biedt duizend mogelijkheden om daarbij te helpen. Een van die projecten is een tweede reis met patiënten van de praktijk die gepland is voor 2013. Een steunomhaling wordt georganiseerd om radiografisch materiaal voor het centrum in Battir aan te kopen. Met zo’n uitrusting zullen de bewoners beter kunnen overleven, ondanks de bezetting en onderdrukking.

Een kleine fotoreportage met foto's van EMKA.