Etoile du Sud (EDS), partner van G3W, is een basisorganisatie die actief is in de volkswijken van Kinshasa. EDS is gegroeid vanuit lokale organisaties die de gezondheidssituatie in hun wijk willen verbeteren. Inmiddels is EDS actief in 17 wijken. Hoog tijd, vonden ze, om wat offensiever naar buiten te komen. En dat deden ze met de campagne 'Bopeto ya quartier' of 'netheid in de wijk'. Een verslag van de actiedag.

In december voerde EDS voor het eerst actie rond “bopeto ya quartier” (netheid in de wijk) in Quartier Matadi, een wijk van Masina, één van de volkse deelgemeenten van de hoofdstad. Onder de aanwezigen waren er mensen uit de wijk zelf en de naburige wijken, maar ook enkele politici en vertegenwoordigers van het gemeentebestuur. De actiedag begon met enige vertraging door de aanhoudende regen, die de wegen er zeer snel onberijdbaar maakt. En net dat laatste had veel te maken met het onderwerp van de bijeenkomst.

Martin Kibungi, coördinator van Etoile du Sud, legt uit: “Al 30 jaar wordt het huisvuil in Kinshasa niet opgehaald. Al 30 jaar verdwijnen plastic zakjes, uitwerpselen, afval in onze bodem. Als het regent, kan het water zelfs niet in het zand dringen, want dat is zo hard als beton. Onze leefomgeving is door en door vervuild. Om daar iets aan te doen hebben we in de wijken gezondheidscomités opgericht die de bevolking sensibiliseren en mobiliseren. Onze jeugd speelt daarbij een grote rol. Zonder hen zouden we de bevolking nooit kunnen bereiken. Daarnaast zijn er ook brigades die de huisvuilophaling organiseren. In ruil betaalt de bevolking een kleine contributie.”

“Overheid, neem uw verantwoordelijkheid op!”

Martin Kibungi: “Als inwoner van Kinshasa weten we heel goed dat er geld besteed wordt om de grote lanen te onderhouden. Maar wat is de impact daarvan? Wij wonen niet in de grote lanen! De stad levert materiaal aan de burgemeesters en chefs van de wijken, maar dit komt niet terecht bij de juiste organisaties, waardoor de situatie niet verbetert.”

Met de campagne 'Bopeto ya quartier' wil EDS tonen wat de gezondheidscomités doen en tevens een concrete boodschap aan de overheid geven: “neem uw verantwoordelijkheid op!”. Martin Kibungi: “We geven die boodschap aan de lokale autoriteiten, maar willen onze stem ook nationaal laten horen. Daarom heeft EDS zich verbonden met Corps des Patriottes pour le développement du Congo (COPAC), een nationale, militante organisatie die mensen mobiliseert voor de heropbouw van het land en het programma van de president, “les cinq chantiers”, ondersteunt. COPAC aanvaardt dat EDS het voortouw neemt in de strijd voor het recht op gezondheid. Zo wordt onze stem in heel het land gehoord.”

Actievoerders aan het woord

Na een voorstelling van de lokale afdeling van EDS en zijn werking namen enkele actievoerders het woord.

Maman Bibiane Mwangongo, voorzitster van het Comité de Santé Populaire van Matadi.

Als voorzitster van het gezondheidscomité bracht ze de nagedachtenis van ex-president Laurent Désiré Kabila in herinnering: “Bevolking, organiseer u!”. Want wat kunnen wij alleen doen tegen de steeds terugkerende overstromingen bij overvloedige regenval, tegen de aanwezigheid van bergen afval, de aftakeling van huizen in de meest achtergestelde delen van onze wijk en het gebrek aan drinkbaar water?” De uitdagingen zijn immens, maar ze riep iedereen op om het gezondheidscomité op alle mogelijke manieren te helpen, o.a. door aan te sluiten bij de activiteiten van EDS.

Laurent Ibalanken, Comités des enfants van Matadi

“Met de kindercomités doen we aan preventie. Laat onze kinderen geen straatkinderen worden! De kinderen worden opgevolgd in hun opvoeding en in hun gezinssituatie. Maar tegelijk bereiken we via hen ook de bevolking op een creatieve manier. Via toneelstukjes brengen ze gezondheidsthema's tot bij de bevolking, bijvoorbeeld over het belang van hygiëne en het gevaar van hiv/aids.”

Modeste Fitiene, verantwoordelijk voor de mobiele kliniek die het gezondheidscomité regelmatig organiseert.

“Een vervuilde omgeving is de bron van vele ziekten die ons kunnen treffen. Malaria wordt overgedragen door muggen die kweken in vuil, stilstaand water en tussen het onkruid dat achter onze huizen groeit. Tyfus en diarree komen voort uit het vuil in onze leefomgeving. Ook vliegen kweken op smerige plaatsen en nestelen zich dan op ons eten...”. Maar Modeste merkte ook op dat de leefomgeving van de bevolking in zijn gezondheidscomité properder is. Dat maakt hem sterk dat ziekten die ontstaan door slechte handhygiëne en een vervuild leefmilieu uitgeroeid kunnen worden.